Gelibolu bana şunu fısıldıyor: Vatan nedir ve ona nasıl sahip çıkılır? Türkiye tarihinin dönüm noktası olan Çanakkale, hem ülke bağımsızlığının kapılarını aralamış, hem de birçok ulusu aynı göğün altında buluşturmuş özel bir yer. Her yıl, 18 Mart Çanakkale Zaferi haftası dolayısıyla gerek yurt içinden gerekse yurt dışından yüzlerce insan Çanakkale’nin tarihe damga vuran Gelibolu Yarımadası yollarına düşüyor ve geçmişin izlerine bugün de tanıklık ediyor. Ben de, ilk kez 9 yaşındayken gittiğim Gelibolu’ya 2017 yılının mart ayında tekrar gidiyorum.Gelibolu'da gezilecek yerlerHafta sonunda İstanbul‘dan araba ya da otobüs ile gidilebilecek yerler listesinin ilk sıralarında yer alan Çanakkale ve Tarihi Gelibolu Yarımadası’nı kapsayan bu yazıda günübirlik Gelibolu’da gezilecek yerler bulunuyor. Gelibolu Yarımadası ile Çanakkale Şehitliklerini bir günde gezmek oldukça zor. Bu yüzden imkan varsa iki tam gün ayırmanızı öneririm. Benim Gelibolu’da gezilecek yerler listem bir günü kapsayacak.

Gelibolu Yarımadası Nerede?

Geçmişi çok eskiye dayanan Gelibolu’nun ismi, hem Yunancada ‘güzel şehir’ anlamına gelen Kallipolis’ten hem de kentin adının bir Galat (Yunanlıların ve Romalıların Galyalılara verdiği isim) yerleşimi olması sebebiyle Galliopolis’ten aldığı söyleniyor. Kallipolis ismi, Osmanlı döneminde Türk diline adapte edilerek Gelibolu’ya dönüşüyor. Gelibolu, Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan boğazın Trakya yakasında ve bir geçit yolu üzerinde bulunuyor. Çanakkale iline bağlı Gelibolu, Çanakkale Savaşları’nın yoğun olarak yaşandığı bir bölge olması nedeniyle tarihi bir öneme sahip.Gelibolu'da gezilecek yerlerGelibolu Yarımadası sınırları içerisindeki Eceabat’ta ve buraya bağlı 12 köyden 8’inde gerçekleşen Çanakkale Savaşı ile Gelibolu adı, tarih sahnesine kazınmayacak harflerle yazılıyor.

Gelibolu’da Gezilecek Yerler

Gelibolu Yarımadasının tamamını gezmek için bir gün yeterli olmuyor. Gelibolu Tarihi Milli Parkı 33 bin hektarlık bir alan. Bu alan içerisinde Türk şehitlikleri, yabancı şehitlikler, anıtlar ve kitabeler, 4 kale ve 8 tabya ile ilçe merkezi ve köyler yer alıyor.

Dur Yolcu Yazısı

Gelibolu'da gezilecek yerlerÇanakkale’den feribota binip de karşı kıyıya yaklaştıkça insanın aklına kazınan “Dur Yolcu Yazısı”, burada göreceklerinizden sonra biraz mola verin ve düşünün der gibi tüm heybetiyle karşılıyor beni. Değirmen Burnu Tabyasının arkasında ve Kilitbahir Kalesi’nin sağ tarafında yer alan bu yazı, askerin bir eliyle tüfek tutup diğer eliyle şu dörtlüğü göstermesiyle resmedilmiş. “Dur Yolcu! Bilmeden gelip bastığın bu toprak, bir devrin battığı yerdir.” Şair Necmettin Halil Onan tarafından kaleme alınan bu şiir, Gelibolu’da askerlik yapan Seyran Çebi tarafından buraya nakşediliyor. Feribot kıyıya yanaşırken dizelerin dediği gibi durup düşünüyorum; bu topraklarda bağımsızlık uğruna yapmayacağımız hiçbir şey yoktur.

Kilitbahir Kalesi

Gelibolu'da gezilecek yerlerFeribottan iner inmez Kilitbahir Kalesi selamlıyor bizi. Fatih Sultan Mehmet tarafından İstanbul’un fethinde Bizans’a boğazdan gelecek yardımı kesmek amacıyla yaptırılan Kilitbahir Kalesi’nin havadan görünümü bir goncayı andırıyor. Karşı yakadaki Çanakkale tarafında bulunan Çimenlik Kalesi ile karşı karşıya duran Kilitbahir Kalesi, Kültür Bakanlığı tarafından “Korunması Gereken Kültürel Varlık” olarak tescil edilmiş. Eski adı, denizin kilidi anlamına gelen “Kild-ül Bahir” olan Kilitbahir Kalesi ziyaretçilere açık. Fiyat 5 TL. Müze Kart geçerli.

Namazgah Tabyası

Gelibolu'da gezilecek yerler

Gelibolu’da gezilecek yerler Namazgah Tabyası ile devam ediyor. Çanakkale Savaşlarında Cuma namazlarını kılmak için en korunaklı yer olan Namazgah Tabyası, ismini de bu özelliğinden almış. Kilitbahir Kalesi’ni ziyaret ettikten sonra karşılaşılan Namazgah Tabyası, 26 adet bonnet’den oluşuyor. Çanakkale Boğazı’nın en dar noktasına yapılan ilk ve en büyük tabya olan Namazgah Tabyasının biri müze olarak kullanılıyor. Tam 3, öğrenci 2 TL.

Seyit Onbaşı Anıtı

Gelibolu'da gezilecek yerlerNamazgah Tabyasının ardından Seyit Onbaşı Anıtı’na varıyoruz. Bölgede iki farklı Seyit Onbaşı heykeli var. Bizim uğradığımız Rumeli Mecidiye Tabyası’ndaki (deniz kıyısında) değil, boğazı tepeden gören alanda bulunan anıt. Çanakkale Savaşı’ndaki kilit isimlerden biri olan Seyit Onbaşı, 214 kg’lık top mermisini sırtlar ve İngiliz zırhlısını vurarak Çanakkale Savaşı’nın seyrini değiştirir. Balıkesir Havran’a bağlı Çamlık Köyü’nde dünyaya gelen Seyit Onbaşı’nın mezarı, kendi adıyla anılan Koca Seyit Köyü’nde bulunuyor.

Havuzlar Şehitliği ve Halil Paşa Çeşmesi

Gelibolu'da gezilecek yerler

Seyit Onbaşı heykelinin ardından sırada Havuzlar Şehitliği ve anıtı var. Önce dikkatimi ağaçlar çekiyor ve burada durmama da bu ağaçlar neden oluyor. 2 devasa ağacın ortasında yer alan anıt, Kerevizdere Bölgesi’nde şehit düşen askerlere adanmış. Havuzlar Şehitliğinin bulunduğu alanda Türk askerleri temizlenir, tedavi edilir ve su içer dinlenirmiş. Anıtın hemen karşısında yer alan Halil Paşa Çeşmesi de bölgedeki su kaynaklarından biri zaten.

Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi

Gelibolu'da gezilecek yerlerGelibolu’da gezilecek yerler için mutlaka uğranılması gereken bir yer burası. 8600 metrekarelik büyük bir alanda yer alan Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi, ileri teknoloji simülasyon yöntemleri ile tarihi yeniden canlandırıyor. Tanıtım Merkezi’ni gezmek için 1.5 saat gibi bir süre ayrılması gerekiyor zira içeride toplam 11 salon var ve maksimum 50 kişi alıyor.

Mehmetçiğe Derin Saygı Anıtı

Gelibolu'da gezilecek yerlerGelibolu Milli Parkı içerisinde yüzlerce anıt var ve her birini mutlaka görmeye çalışıyoruz. O anıtlardan biri de Kocatepe Conkbayırı yolu üzerinde yer alan Mehmetçiğe Derin Saygı Anıtı. Bu anıtta bir Türk askeri, Avusturalyalı bir yaralı subayı siperine taşıyor.

Kanlısırt Kitabesi

Gelibolu'da gezilecek yerler

Anıtlar kadar kitabeler de Gelibolu Milli Parkı içerisinde çokça bulunuyor. Bu kitabeler arasında dikkat çeken Kanlısırt Kitabesi’nin bulunduğu alan, 18-19 Mayıs gecesi düzenlenen gece taarruzunda yaklaşık 10 bin askerin şehit düşerek en fazla zayiat verdiğimiz yer. Bu öyle bir derin acıdır ki, taraflar bir araya gelerek askerlerin defnedilmesi için bir günlük ateşkes ilan etmişler.

Lone Pine (Yalnız Çam) Mezarlığı ve Anıtı

Gelibolu'da gezilecek yerlerKanlısırt Kitabesi’nden 57. Piyade Alayı Şehitliği’ne doğru devam ederken sol tarafta bir mezarlık bulunuyor. Bu mezarlıkta yatan askerlerin çoğunluğunu Anzak askerleri oluşturuyor. Adını Anzakların 25 Nisan tarihinde yaptıkları çıkartmada gördükleri tek çam ağacından alan Lone Pine (Yalnız Çam) Mezarlığı, 6 bin 103 askerin anısına yapılmış.

57. Piyade Alayı

Gelibolu'da gezilecek yerlerÇocukken aklımda kalan Çanakkale rakamları var. 19. Tümen, 57. Alay gibi… O zamandan bu zamana Mustafa Kemal Atatürk’ün yer aldığı cepheleri tek tek okudum. Çanakkale Savaşı’nın seyrini değiştiren 57. Piyade Alayı’nın mermisi bitmiş, süngüyle savaşa devam etmiş ve kendilerinden katbekat büyük bir orduya “ben size saldırıyı emretmiyorum; ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimizi başka kuvvetler ve başka komutanlar alabilir” inancıyla göğüs germiş.Gelibolu'da gezilecek yerler57. Alay anıtının ve temsili şehitliğin bulunduğu alan, Gelibolu’da gezilecek yerler içerisinde insana en dokunan yerlerden biri muhtemelen. Çanakkale Savaşı sonrası da cepheye giden 57. Alayın anısına bugün, Türk ordusunda 57. Alay bulunmuyor. Alayın sol tarafında kalan otoparkta ise bir asker anıtını bulunuyor. Elinde süngüsüyle taareuz eden Türk askerini betimliyor.

En Yaşlı Gazi Hüseyin Kaçmaz Anıtı

Gelibolu'da gezilecek yerler

57. Alay şehitliğinin içerisinde yer alan En Yaşlı Gazi Hüseyin Kaçmaz Anıtı, bir küçük kız çocuğu ile selamlar sizi. Öyle bir hikayesi ve yüreği var ki insan ne düşüneceğini gerçekten bilmiyor o an. Çünkü Hüseyin Kaçmaz’ın Balkan harbi sırasında esir düşüp tırnakları sökülüyor. Yetmiyor, Çanakkale savaşlarına katılıyor ve Conkbayırı’nda gazi oluyor. Buraya kadar demiyor. Çanakkale Savaşı’nın ardından Kurtuluş ve Dumlupınar Savaşı’na da katılıyor. İstiklal madalyası ile onurlandırılan Hüseyin Kaçmaz, 110 yaşında vefat ediyor ve en yaşlı gazi unvanına sahip gazimiz oluyor.

Conkbayırı

Gelibolu'da gezilecek yerler

Çanakkale Savaşlarının en şiddetli yaşandığı yerlerden biri olan Conkbayırı’nda Mustafa Kemal Atatürk’ün “Ben size saldırıyı emretmiyorum; ölmeyi emrediyorum” dediği 261 rakımlı tepe, Mehmet kitabeleri, Yeni Zellanda Ulusal Anıtı ile Conkbayırı Atatürk Zafer Anıtı bulunuyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatını kurtaran saatinin parçalandığı yer, Üsteğmen Nazif Çakmak AnıtıTürk siperleri ve Atatürk’ün gözetleme yeri de görülecek diğer noktalar.

Çanakkale Şehitler Anıtı

Gelibolu'da gezilecek yerlerGelibolu’da gezilecek yerlerin en çok ziyaret alan noktası, Çanakkale Şehitler Anıtı. Çanakkale Boğazı’nın ucunda Morto Koyu önündeki Hisarlık Tepe üzerinde yer alan anıt,  Çanakkale’de hayatını kaybeden Türk askerlerin anısına yapılıyor. Dört ayak ve bir kubbeden oluşan Çanakkale Şehitler Anıtı’nın yüksekliği 41,7 metre. Doğan Erbaş, Feridun Kip ve İsmail Utkular tarafından tasarlanan anıt, şehit askerlerin göğe yükselişini temsil ediyor. Çanakkale Şehitler Anıtı’nın bulunduğu alanda ayrıca Mehmetçik Anıtı, Türk Bahçesi, Mustafa Kemal Çanakkale’de Anıtı, Yaralı Asker Anıtı, Meçhul Asker ve Türk Şehitliği bulunuyor. Türk şehitliğinde isimleri tespit edilmiş 59 bin 408 şehidimizin isimlerinin yazılı olduğu sembolik bir mezarlık var.Gelibolu'da gezilecek yerlerBu mezarlıklardan sadece biri gerçek. Arıburnu Muharebesi sonrasında Avustralya’ya götürülen ve sonrasında Türkiye’ye iade edilen isimsiz bir asker yatıyor orada. Sadece kafa tası olarak iade edilen ve kimlik tespiti yapılamadığı için ismi yazmayan şehit askerin mezar taşında “Meçhul Asker” yazıyor.Gelibolu'da gezilecek yerler

Seddülbahir Kalesi

Gelibolu'da gezilecek yerlerVenedikliler’in Limni ve Bozcaada işgallerinin ardından yapılan Seddülbahir Kalesi, restorasyon nedeniyle ziyarete kapalı. Denizin seddi adını taşıyan Seddülbahir Kalesi, 17 dakika boyunca bombardımana uğraması nedeniyle büyük ölçüde tahribat almış.

İlk Şehitler Anıtı

Gelibolu'da gezilecek yerlerSeddülbahir Kalesi’nin hemen yanında yer alan İlk Şehitler Anıtı da Gelibolu’da görülecek bir başka anıt. Seddülbahir Kalesi’nin 17 dakikalık bombardımana maruz kaldığı alanda yer alan İlk Şehitler Anıtı, 3 Kasım 1914’te 86 askerin şehit düşmesiyle, Çanakkale Savaşı’ndaki ilk şehitlerin verilmesine adanmıştır.

Diğer Önemli Yerler

Gelibolu’da gezilecek yerler için eğer ikinci bir günüm olsaydı, aşağıda gidemediğim yerlere de gidecektim. Bir sonraki seyahatim için hem bana hem de gidecek olanlara gelsin…Gelibolu'da gezilecek yerler

  • Eceabat Tarihe Saygı Parkı: Eğer zamanınız varsa Kilitbahir’den önce Eceabat Tarihe Saygı Parkı’na uğrayabilirsiniz. Burada minyatürler, canlandırmalar ve oldukça büyük üç boyutlu Gelibolu Yarımadası haritası bulunuyor. Gelibolu’da gezilecek yerler içerisinde es geçilmemesi gereken yerlerden biri.
  • Anafartalar Ovası: Türk Ordusu’nun Kara Savaşları öncesi savaşa hazırlandığı ve beklediği Anafartalar Ovası da Gelibolu’da gezilecek yerlerden biri.
  • Bigalı Köyü: Düşman birliklerinin ilk çıkarmayı yaptığı, düşmana kurşunun ilk sıkıldığı Bigalı Köyü, Mustafa Kemal Atatürk’ün savaşı beklediği yer olması sebebiyle önemli bir konumda. Bigalı Köyü’nde aynı zamanda Atatürk Evi Müzesi bulunuyor. Benim gittiğim dönemde restorasyonda olduğu için kapalı olan Atatürk Evi, ziyarete açıldıysa Gelibolu’da gezilecek yerler arasında yer almalı.
  • Büyük Anafarta Köyü: Bigalı Köyü’nün ardından Büyük Anafarta Köyü’nde yer alan şehitlikler ziyaret edilebilir. Ardından Türk Ordusu’nun Kara Savaşları öncesi savaşa hazırlandığı ve beklediği Anafartalar Ovası‘na gelinir ve Anzac Koyu ve Tören Alanı‘na varılır.
  • Ertuğrul Koyu: Vakit varken güney cephesine devam edin. Gelibolu Yarımadası’nın en uç noktası olan bu bölgede Ertuğrul Tabyası, İngiliz AnıtıEzineli Yahya Çavuş Anıtı ve Yahya Çavuş Şehitliği bulunuyor.
  • Alçıtepe Köyü ve Salim Mutlu Müzesi ziyaretleri ile güney cephede ilerlemeye devam edin.
  • Şahindere Sargı Yeri Şehitliği: Çanakkale şehitlikleri içerisinde gerçek şehitlik olarak bilinen bu bölgede Gerçek Şehit Mezarlıklarını ziyaret edin.
  • Soğanlıdere: Çanakkale savaşlarının yaşandığı önemli alanlardan biri olan Sopanlıdere’yi de görüp şehitlik turunu bitirebilirsiniz.
  • Gelibolu Mevlevihanesi: Derviş yetiştirilen 15 Mevlevi Asitanesi’nden biri olan Gelibolu Mevlevihanesi, bu 15 asitanesi içinde en görkemli Semahaneye sahip mevlevihane. Çanakkale Savaşları sırasında cephanelik olarak kullanılan mevlevihanede bugün düzenli olarak sema törenleri yapılıyor.
Çanakkale Şehitlikleri Nasıl Gezilir?

Çanakkale Şehitliklerinin gezilmesi için arabaya ve anlayabilinmesi için bilgiye ya da bir rehbere ihtiyaç var. Şayet arabayla gidiyorsanız mümkün olduğunca tabelaları takip etmenizi ve Gelibolu Milli Parkı’nın ve şehitliklerin haritasını edinmenizi öneririm. Bir öneri ise mümkün mertebe erken saatlerde buraya gelin çünkü turlar inanılmaz kalabalık geliyorlar.Gelibolu'da gezilecek yerler

Eğer arabanız yoksa ve farklı illerden turlarla gitmeyi düşünüyorsanız birçok tur firması Çanakkale ve Gelibolu’ya hem günübirlik hem de bir gün kalmalı turlar düzenliyor. Genelde çok kalabalık anlarda katılım olduğu için tur konusu bana uzak kalsa da iyi bir rehbere denk gelmenin avantajını da yaşatabilir.Gelibolu'da gezilecek yerler

Arabayla geldiniz ama Gelibolu’yu ve şehitlikleri yakından tanımak istiyorsunuz; ya da arabanız yok ve şehitlikleri nasıl gezeceğinizi düşünüyorsunuz. Bunun için Çanakkale merkezde tur düzenleyen acentelere danışabilirsiniz. Ya da benim gibi Kilitbahir’de yolda biriyle tanışır, kendisinin rehber olduğunu öğrenir ve dört ayak üstüne düşersiniz. Yolda karşılaştığım Engin Kiraz Bey, Gelibolu Milli Yarımadası’nı gezdiriyor. Ben geç bir karşılaşma yaşadım kendisiyle, rehberliği nasıldır bilemem ama ola ki fiyat almak isterseniz ya da rehber arayışınız varsa 0545 626 77 41 telefon numarasından kendisine ulaşabilirsiniz.

Gelibolu’ya Nasıl Gidilir?

İstanbul Avrupa Yakası’ndan araba ile Gelibolu’ya gitmek için Tekirdağ ya da Bursa güzergahını kullanabiliyoruz. Tekirdağ güzergahı daha yakın olmasına rağmen biz Avrasya Tüneli’nden geçip Bursa-Bandırma istikametini takip etmeyi seçtik. Dönerken de Gelibolu-Tekirdağ güzergahını kullandık. Şayet yola İstanbul’da çıkacaksanız İstanbul Gelibolu arası yaklaşık 290 km. Önceliğiniz Çanakkale merkezi gezmek ise, Çanakkale’den Gelibolu’ya gitmek için feribotu kullanabilirsiniz. Feribot saatleri ve ücretleri için tık tık. Şayet İstanbul’dan Gelibolu’ya direkt gitmek istiyor ve arabanız da yoksa (ki ben de Çanakkale yolculuğu için genelde otobüs kullananlardanım) internetten alacağınız uygun fiyatlı otobüs bileti ile Gelibolu’ya ulaşmak gayet kolay oluyor.

Çanakkale ile ilgili bunlar da ilginizi çekebilir;

1 YORUM

CEVAP VER